Nowe warianty Sars-CoV-2

Koronawirus SARS-CoV-2, tak jak zresztą wszystkie wirusy, ulega ciągłym mutacjom. Zmiany te powstają w sposób naturalny w trakcie replikacji, czyli wytwarzania nowych kopii wirusowego RNA. Są one na ogół neutralne, jednak raz na jakiś czas mutacja powoduje zmianę, która nadaje wirusom nowych cech. W przypadku koronawirusa SARS-CoV-2 najgroźniejszymi mutacjami są te, które dotyczą białka kolca (S). Białko S umożliwia bowiem cząstce wirusa wniknięcia do komórki gospodarza i zainfekowanie jej. Jest też jednocześnie celem działania szczepionek opartych na mRNA.

Obecnie co najmniej trzy najnowsze warianty koronawirusa wzbudzają niepokój, bowiem mogą stać się bardziej zaraźliwe albo trudniejsze do zwalczenia:

Wariant brytyjski

Wariant B.1.1.7 został zidentyfikowany po raz pierwszy w grudniu 2020 r. w Londynie i hrabstwie Kent. Od tego czasu został wykryty w ponad 72 innych krajach, w tym w Polsce. Uważa się, że wariant brytyjski charakteryzuje się znacznie większą infekcyjnością – od 30% do 50% wyższą niż w przypadku innych wariantów koronawirusa oraz powoduje częstsze zarażenie wśród osób młodych i bez poważnych problemów zdrowotnych (wg Public Health England). Nieznacznie inne są też charakterystyczne objawy zakażenia – rzadziej jest to utrata węchu czy smaku, częstszy jest natomiast silny kaszel, ból gardła, zmęczenie mięśni. Producenci szczepionek firmy Pfizer, Moderna i Novavax potwierdzili, że ich preparaty są skuteczne wobec tego wariantu SARS-CoV-2.

Wariant południowoafrykański

Wariant 501.Y.V2 z Południowej Afryki wykryto w grudniu 2020 i do tej pory został zidentyfikowany w 31 krajach. Podobnie jak wariant brytyjski ulega łatwiejszemu rozprzestrzenianiu, nie ma jednak dowodów na to, że powoduje cięższy przebieg choroby lub jest bardziej śmiercionośny. Wariant południowoafrykański może być natomiast bardziej odporny na działanie szczepionek. Związane jest to z występowaniem pojedynczej mutacji E484K, która dotyczy budowy białka znajdującego się w wypustkach wirusa. Powstające przeciwciała anty-SARS-CoV-2 z mniejszą skutecznością zapobiegają przedostawaniu się wirusa do komórek gospodarza. Ustalono, że szczepionki wciąż działają, ale ich efektywność może być znacząco niższa i nie tak długotrwała w porównaniu do pierwotnej wersji wirusa. Takie wnioski po wstępnych badaniach przedstawiła firma Pfizer, Moderna i Johnson&Johnson.

Wariant brazylijski

Wariant P.1 do tej pory został zidentyfikowany w Brazylii oraz wśród podróżników z innych krajów, którzy odwiedzili region Manaus w styczniu 2021. Podobnie jak wariant południowoafrykański, posiada mutację w domenie wiążącej receptor wypustki białka E484K. Z tego powodu wariant ten budzi obawy o potencjalny wzrost zdolności przenoszenia, skłonności do ponownego zakażenia SARS-CoV-2 oraz efektywności szczepionek. Obecnie jednak nie ma dowodów sugerujących mniejszą skuteczność szczepień przeciw wariantowi P.1.
Należy podkreślić, że wykrywanie nowych mutacji koronawirusa następuje w momencie sekwencjonowania jego genomu, czyli zapisu materiału genetycznego wirusa. Metoda ta nie jest rutynowo używana w diagnostyce zakażenia SARS-CoV-2. Używane w laboratoriach testy molekularne (Real Time PCR) lub testy antygenowe potwierdzają zero-jedynkowo obecność wirusa w organizmie. Producenci tych zestawów zapewniają, że nowe warianty koronawirusa są skutecznie w tych testach wykrywane.
Badania związane z epidemiologią nowych wariantów koronawirusa, tempem ich rozprzestrzeniania oraz skutecznością szczepień wciąż trwają. Jednak obiecujący jest fakt, że wytworzone przeciwciała po szczepieniach będą nadal chronić przed ciężkim przebiegiem COVID-19 oraz jego powikłaniami.

Autor: Magdalena Łyszczarz

Literatura:
1. World Health Organization – SARS-CoV-2 variants
2. Jacqui Wise „New coronavirus variant is identified In UK”
https://doi.org/10.1136/bmj.m4857 (Published 16 December 2020)
3. Elisabeth Mahase „Covid-19: What have we learnt about the new variant in the UK?” https://doi.org/10.1136/bmj.m4944 (Published 23 December 2020)
4. Moderna COVID-19 Vaccine Retains Neutralizing Activity Against Emerging Variants First Identified in the U.K. and the Republic of South Africa
https://investors.modernatx.com/news-releases/news-release-details/moderna-covid-19-vaccine-retains-neutralizing-activity-against
5. https://stronazdrowia.pl/wariant-poludniowoafrykanski-sarscov2-grozniejszy-niz-brytyjski-jak-mutacje-koronawirusa-utrudnia-walke-z-pandemia/ar/c1-15419757